LİFOS, İsveç Göçmenlik Dairesinin ülke bilgileri ve yasal düzenlemelere ilişkin veritabanıdır. LİFOS sayesinde, İsveç’e göç etmek isteyen kişilerin geldikleri ülke ve bölgeler hakkında güncel bilgiler ve analizler bulabilirsiniz.
Bu yazıda İsveç Göçmenlik Dairesinin LİFOS veritabanındaki LGBTI+ bireyler hakkındaki gerekli alıntılar derlenmiştir. Bu alıntılar, İsveç’e gelip sığınma başvurusunda bulunmayı düşünen bireyler için bilgilendirici niteliktedir. Sığınma başvurusunda bulunmadan önce lütfen hukuki desteğe başvurun.
LANDINFORMATION
Turkiet
Politisk utveckling, fri-och rättigheter samt situationen för särskilda grupper
2. Politisk Utveckling
2.1 Valet i Maj 2023
I oktober 2023 introducerade presidenten en ny vision/vägkarta för landet. Visionen – även kallad ”århundradets vision för Turkiet” (Century of Turkey Vision) –som presenterades i samband med firandet av republikens 100-årsjubileum syftar till att säkerställa medborgares fri- och rättigheter, och innefattar ändringar i konstitutionen. Av de ändringar som nämns är rätten för kvinnor att bära slöja vid offentliga institutioner (t.ex. skolor och universitet)18 och säkerställandet av familjevärderingar baserade på mer konservativa värdegrunder. Skiftet mot ett mer konservativt förhållningssätt riskerar att inskränka synen på vissa grupper, exempelvis hbtqi-personer.
4. Grupper som särskilt påverkas av den politiska utvecklingen
4.1.1 Hbtqi-personer
Lagstiftningen kriminaliserar inte homosexualitet. Även om konstitutionen förbjuder diskriminering på flera grunder, exempelvis språk, religion, hudfärg, politisk åsikt, sekt eller annan åskådning, saknas specifikt lagrum för diskriminering på grund av sexuell identitet eller läggning. Klimatet för hbtqi-personer har hårdnat i takt med regeringens och delar av samhällets alltmer konservativa hållning, särskilt vad gäller synen på familjens sammanhållning och värderingar. Erdoğans hårda retorik mot hbtqi-personers fri- och rättigheter var ett återkommande tema under valkampanjen, med huvudsakligt syfte att blidka sin konservativa väljarbas. Han har kallat hbtqi-personer för ”avvikare” och beskrivit dem som ett hot mot samhället och mot familjen som institution. Erdoğan gick också till attack mot oppositionskandidaterna vid flera tillfällen under kampanjen och anklagade dem för att stödja homosexuellas rättigheter. Oppositionen undvek att svara på anklagelserna, oftast av rädsla för att stöta bort en del av sina egna väljare.
Hbtqi-personer vittnar om svårigheter att hitta arbete, få en bostad, sjukvård eller bli accepterad av familj och vänner på grund av sin sexuella läggning. Universiteten har stängt ner studentklubbar för hbtqi-personer.104 Myndigheterna har sedan 2015 förbjudit prideparader. I juni 2022 greps ett trettiotal personer i Istanbul i samband med en protestmarsch mot det fortsatta paradförbudet. Bland de gripna var journalister som bevakade händelsen. Dagarna innan protestmarschen hade polisen gripit ett femtiotal personer och samtidigt stängt ner tunnelbanan och kaféer i anslutning till mötesplatsen. Liknande polisinsatser genomfördes under samma period i andra delar av landet.106 I september samma år deltog tusentals hbtqi-motståndare i en demonstration i Istanbul, med krav på att förbjuda vad de kallade för ”hbtqi-propaganda”. Hundratals motdemonstranter greps när de försökte stoppa manifestationen. De satt i förvar under lång tid, utan mat eller vatten. Polisen uppges ha agerat hotfullt mot advokater som försökt besöka sina klienter, men blivit nekade tillträde. I juni 2023 greps över hundra personer i Istanbul och Izmir i samband med informella prideparader, som trots fortsatt förbud lockat flera hundra deltagare. Istanbuls guvernör som stödjer förbudet menade att evenemanget utgjorde” ett hot mot familjelivet”.
ÜLKE BİLGİLERİ
Türkiye
Siyasi gelişmeler, özgürlükler ve haklar ile belirli grupların durumu
Ekim 2023’te Cumhurbaşkanı, ülke için yeni bir vizyon/yol haritası sundu. Cumhuriyet’in 100. yıl dönümü kutlamaları kapsamında tanıtılan ve “Türkiye’nin Yüzyıl Vizyonu” (Century of Turkey Vision) olarak da adlandırılan bu vizyon, vatandaşların özgürlük ve haklarını güvence altına almayı amaçlamakta ve anayasa değişikliklerini içermektedir. Bahsedilen değişiklikler arasında, kadınların kamu kurumlarında (örneğin okullar ve üniversiteler) başörtüsü takma hakkı18 ve daha muhafazakar değerlere dayalı aile değerlerinin güvence altına alınması yer almaktadır. Daha muhafazakar bir yaklaşıma doğru kayma, LGBTQI bireyler gibi belirli gruplara yönelik bakış açısını daraltma riski taşımaktadır.
4. Siyasi gelişmelerden özellikle etkilenen gruplar
4.1.1 LGBTQI bireyler
Yasalar eşcinselliği suç saymamaktadır. Anayasa, dil, din, ten rengi, siyasi görüş, mezhep veya diğer görüşler gibi çeşitli gerekçelerle ayrımcılığı yasaklasa da, cinsel kimlik veya cinsel yönelim temelinde ayrımcılığa ilişkin özel bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. HBTKİ bireyler için ortam, hükümetin ve toplumun bazı kesimlerinin, özellikle aile bütünlüğü ve değerlerine ilişkin görüşler konusunda giderek daha muhafazakar bir tutum sergilemesi ile birlikte sertleşmiştir. Erdoğan’ın LGBTIQ bireylerin özgürlük ve haklarına yönelik sert söylemleri, seçim kampanyası boyunca tekrarlanan bir tema oldu ve bunun temel amacı, muhafazakar seçmen tabanını yatıştırmaktı. Erdoğan, LGBTIQ bireyleri “sapkın” olarak nitelendirdi ve onları topluma ve aile kurumuna yönelik bir tehdit olarak tanımladı. Erdoğan, kampanya sırasında birçok kez muhalefet adaylarına da saldırdı ve onları eşcinsellerin haklarını desteklemekle suçladı. Muhalefet, çoğunlukla kendi seçmenlerinin bir kısmını kendinden uzaklaştırma korkusuyla bu suçlamalara yanıt vermekten kaçındı.
LGBTQI bireyler, cinsel yönelimleri nedeniyle iş bulmakta, konut edinmekte, sağlık hizmetlerine erişmekte veya aile ve arkadaşları tarafından kabul görmekte zorluk yaşadıklarını ifade ediyor. Üniversiteler, LGBTQI bireyler için öğrenci kulüplerini kapattı. Yetkililer, 2015 yılından bu yana onur yürüyüşlerini yasakladı. Haziran 2022’de İstanbul’da, devam eden geçit töreni yasağına karşı düzenlenen bir protesto yürüyüşü sırasında yaklaşık otuz kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar arasında olayı takip eden gazeteciler de vardı. Protesto yürüyüşünden önceki günlerde polis, yaklaşık elli kişiyi gözaltına almış ve aynı zamanda buluşma noktasına yakın metroyu ve kafeleri kapatmıştı. Aynı dönemde ülkenin diğer bölgelerinde de benzer polis operasyonları gerçekleştirildi.106 Aynı yılın Eylül ayında, binlerce LGBTQI karşıtı kişi, İstanbul’da bir gösteriye katılarak, “LGBTQI propagandası” olarak adlandırdıkları şeyin yasaklanmasını talep etti. Yüzlerce karşı gösterici, gösteriyi durdurmaya çalışırken gözaltına alındı. Bu kişiler, uzun süre yiyecek ve su verilmeden gözaltında tutuldu. Polisin, müvekkillerini ziyaret etmeye çalışan ancak giriş izni verilmeyen avukatlara karşı tehditkar davrandığı bildirildi. Haziran 2023’te, yasaklara rağmen yüzlerce katılımcıyı çeken gayri resmi onur yürüyüşleri sırasında İstanbul ve İzmir’de yüzden fazla kişi gözaltına alındı. Yasağı destekleyen İstanbul Valisi, etkinliğin “aile yaşamına bir tehdit” oluşturduğunu belirtti.
Prövning av ansökningar om internationellt skydd m.m. för medborgare i Turkiet
4.5.1 Hbtq-personer och förespråkare för hbtq-personers rättigheter
Det finns inget förbud mot, eller uttrycklig diskriminering av, hbtq-personer i lagstiftningen. Samkönade äktenskap erkänns dock inte. Det har förekommit fall där ”onaturligt sexuellt beteende” har använts för att åtala hbtq-personer. Personer som förespråkar hbtq-personers rättigheter riskerar att utsättas för hot i alla delar av landet och även i sociala medier.
Europarådets kommissionär för mänskliga rättigheter har noterat förekomsten av allvarliga begränsningar för NGO:s att verka i landet, t.ex. ett förbud i Ankara under undantagstillståndet för alla allmänna sammankomster med inriktning på mänskliga rättigheter för hbtq-personer. Detta begränsar allvarligt hbtq-organisationernas möjlighet att genomföra sin legitima verksamhet. Vidare stoppade polisen medlemmar i advokatsamfundet i Ankara från att ha en presskonferens om hbtq-frågor den 17 maj 2019.
Civil Rights Defenders uppger att 21 studenter och en professor togs i förvar efter att de hade deltagit i en hbtq-manifestation den 10 maj 2019. De anklagades för deltagande i olaglig sammankomst och för att ha visat motstånd trots varning enligt artikel 2911 i den turkiska strafflagen.
Turkiets högsta religiösa ledare Ali Erbas fördömde nyligen homosexualitet som uppgavs leda till virussjukdomar och orsaka ”förfall och förtappade generationer” Uttalandet har försvarats av Turkiets inrikesminister sant av president Erdogan.
Bedömning
Migrationsverket noterar, som det beskrivits ovan, att det förekommer diskriminering av hbtq-personer och förespråkare för hbtq-personers rättigheter i Turkiet. Enligt Migrationsverket bedömning är dock inte diskrimineringen av hbtq-personer och förespråkare för hbtq-personers rättigheter att betrakta som systematisk eller tydligt sanktionerad av staten. Diskriminering av hbtq-personer och förespråkare för hbtq-personers rättigheter tycks vara frekvent. Det finns dock ingen tillgänglig landinformation som pekar på att diskrimineringen skulle drabba samtliga hbtq-personer i alla sociala situationer. En individuell prövning ska därför göras i varje enskilt ärende av risken att en hbtq-person eller förespråkare för hbtq-personers rättigheter utsätts för skyddsgrundande behandling. Tillgänglig landinformation ska beaktas. I bedömningen ska det avgöras huruvida en diskriminering leder till konsekvenser av väsentligt skadlig karaktär för personen eller ej. Om diskrimineringen leder till väsentligt skadlig karaktär så är diskrimineringen att anses som förföljelse. Det är vidare viktigt att man även vid prövningen analyserar statens olika former av skydd som erbjuds eller inte erbjuds sökanden. Om den turkiska staten, i fråga om politik eller praxis, inte beviljar vissa rättigheter eller skydd mot allvarliga övergrepp i det aktuella enskilda fallet, kan detta utgöra förföljelse i utlänningslagens mening. För hjälp när det gäller utredning och bedömning av hbtq-personers skyddsskäl p.g.a. sexuell läggning, se relevant rättsligt ställningstagande.
4.5.5 Personer i häkten och fängelser
Antalet internerade i isoleringsceller har ökat efter kuppförsöket och det finns inofficiella siffror som pekar på att cirka 3 000 är internerade i isoleringsceller. Förhållandena för de isolerade beskrivs som svåra och personer fått sitta isolerade i långa perioder. Det rapporteras om myndigheternas godtyckliga hantering avisolerings förfarandet, vilket oftast drabbar personer med kopplingar till Gülenrörelsen samt hbtq-personer och då framförallt transpersoner.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için uluslararası koruma başvurularının incelenmesi vb.
4.5.1 LGBTİ+ bireyler ve LGBTİ+ hakları savunucuları
Mevzuatta LGBTİ+ bireylere yönelik bir yasak veya açık bir ayrımcılık bulunmamaktadır. Ancak eşcinsel evlilikler tanınmamaktadır. “Doğal olmayan cinsel davranış” ifadesinin LGBTİ+ bireyleri yargılamak için kullanıldığı vakalar görülmüştür. LGBTİ+ haklarını savunan kişiler, ülkenin her yerinde ve sosyal medyada tehditlere maruz kalma riski taşımaktadır.
Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri, ülkede faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarına yönelik ciddi kısıtlamaların bulunduğunu belirtmiştir. Örneğin, olağanüstü hâl döneminde Ankara’da LGBTİ+ insan haklarına ilişkin tüm kamusal toplantılar yasaklanmıştır. Bu durum, LGBTİ+ örgütlerinin meşru faaliyetlerini yürütme imkânını ciddi şekilde kısıtlamaktadır. Ayrıca polis, 17 Mayıs 2019 tarihinde Ankara Barosu üyelerinin LGBTİ+ konularına ilişkin basın açıklaması yapmasını engellemiştir.
Civil Rights Defenders, 10 Mayıs 2019 tarihinde bir LGBTİ+ eylemine katıldıktan sonra 21 öğrenci ve bir profesörün gözaltına alındığını bildirmektedir. Bu kişiler, yasa dışı toplantıya katılmak ve uyarıya rağmen direnmek suçlamalarıyla, Türk Ceza Kanunu’nun 2911 sayılı maddesi kapsamında itham edilmiştir.
Türkiye’nin en üst düzey dini lideri Ali Erbaş, yakın zamanda eşcinselliği viral hastalıklara yol açtığını ve “çürüme ve yozlaşmış nesillere” neden olduğunu iddia ederek kınamıştır. Bu açıklama, Türkiye İçişleri Bakanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından da savunulmuştur.
Değerlendirme
Migrationsverket (İsveç Göçmenlik Dairesi), yukarıda açıklandığı üzere Türkiye’de LGBTİ+ bireyler ve LGBTİ+ hakları savunucularına yönelik ayrımcılık bulunduğunu not etmektedir. Ancak Migrationsverket’in değerlendirmesine göre, bu ayrımcılık sistematik ya da devlet tarafından açıkça desteklenen bir nitelik taşımamaktadır. LGBTİ+ bireyler ve hak savunucularına yönelik ayrımcılık yaygın görünmektedir. Bununla birlikte, mevcut ülke bilgileri, ayrımcılığın tüm LGBTİ+ bireyleri her sosyal durumda etkilediğini göstermemektedir.
Bu nedenle, her bir vakada, bir LGBTİ+ bireyin veya hak savunucusunun koruma gerektiren bir muameleye maruz kalma riski bireysel olarak değerlendirilmelidir. Mevcut ülke bilgileri dikkate alınmalıdır. Değerlendirmede, ayrımcılığın kişi açısından önemli derecede zararlı sonuçlara yol açıp açmadığı belirlenmelidir. Eğer ayrımcılık önemli derecede zararlı sonuçlara yol açıyorsa, bu durum zulüm (persecution) olarak değerlendirilir.
Ayrıca değerlendirme sırasında, devletin başvuru sahibine sunduğu veya sunmadığı koruma mekanizmalarının da analiz edilmesi önemlidir. Türk devleti, politika veya uygulama bakımından, belirli bir somut olayda bazı hakları tanımıyor ya da ciddi ihlallere karşı koruma sağlamıyorsa, bu durum yabancılar hukuku anlamında zulüm teşkil edebilir.
Cinsel yönelim temelinde LGBTİ+ bireylerin korunma gerekçelerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi konusunda yardım için ilgili hukuki görüşe bakınız.
4.5.5 Gözaltı ve cezaevlerindeki kişiler
Darbe girişiminden sonra tecrit hücrelerinde tutulanların sayısı artmıştır ve resmi olmayan verilere göre yaklaşık 3.000 kişinin tecritte tutulduğu belirtilmektedir. Tecrit koşulları zor olarak tanımlanmakta ve kişilerin uzun süreler boyunca izole edildiği ifade edilmektedir. Yetkililerin tecrit uygulamasını keyfi şekilde yürüttüğüne dair raporlar bulunmaktadır. Bu durum çoğunlukla Gülen hareketi ile bağlantılı kişiler ile LGBTİ+ bireyleri, özellikle de trans bireyleri etkilemektedir.
RFSL, İsveç’teki tüm LGBTQI göçmenler için sosyal etkinlikler sunmanın yanı sıra, LGBTQI sığınmacılara danışmanlık ve hukuki destek sağlamaktadır.
Bu proje kısmen Avrupa Birliği tarafından, AMIF (Sığınma, Göç ve Entegrasyon Fonu) aracılığıyla finanse edilmektedir.
Ne yazık ki İsveç dışında bulunan kişilere, bilgi ve hukuki danışmanlık dışında destek sağlayamıyoruz.
RFSL’nin hukuk danışmanları, iltica ve göç hukuku:
Patrick Bazanye
Avukat, SOGIESC (cinsel yönelim, cinsiyet kimliği ve ifadesi ile cinsiyet özellikleri) temelli iltica ve göç hukuku uzmanı
E-posta: patrick.bazanye@rfsl.se
Aino Gröndahl
Avukat, SOGIESC iltica hukuku alanında hukuki danışmanlık ve eğitim
E-posta: aino.grondahl@rfsl.se
Kalabalik 